Het weer zover: belastingaangifte doen voor 1 mei. Dit betekent dat de meeste mensen weer gaan uitzoeken hoeveel belasting ze moeten betalen over hun inkomen en vermogen. Maar rondom die aangifte is dit jaar extra veel ophef, vooral over box 3, de belasting op spaargeld en beleggingen.

Wat is er aan de hand? BeleggerUitlegger is erin gedoken en zocht het voor je uit.

30 April 2026

Een nieuw stelsel

Op 12 februari 2026 werd het plan goedgekeurd dat het huidige box 3-systeem gaat vervangen. Dat nieuwe systeem moet ingaan op 1 januari 2028. Tot die tijd blijft het oude systeem bestaan.

Eerst: Wat is box 3?

Het Nederlandse belastingstelsel bestaat uit drie boxen:

Box 1: Dit is belasting over je inkomen en woning. Denk aan je salaris, winst als je een bedrijf hebt en het voordeel van je eigen huis. Hoe meer je verdient, hoe meer belasting je betaalt.

Box 2: Dit is belasting over winst uit een bedrijf als je 5% of meer van de aandelen hebt. Bijvoorbeeld als je dividend krijgt uit een eigen bedrijf. Hier betaal je een vast tarief van 25%.

Box 3: Dit is het deel waarin je belasting betaalt over je vermogen, zoals spaargeld en beleggingen. Dit heet ook wel vermogensrendementsheffing.

De belasting wordt niet berekend op wat je echt verdient, maar over een geschat rendement. De Belastingdienst gaat er dus vanuit dat je een bepaald percentage winst maakt op je vermogen en kijkt daarbij ieder jaar naar je vermogen op 1 januari.

Wat valt onder box 3?

Onder box 3 vallen onder andere:

  • Spaargeld
  • Beleggingen (zoals aandelen)
  • Een tweede woning of verhuurd huis
  • Cryptovaluta en contant geld (boven de vrijstelling)

Het probleem van nu

Het huidige box 3-systeem werkt met een geschat rendement: de Belastingdienst gaat ervan uit dat je een bepaald percentage winst maakt op je vermogen en belast dat bedrag. Dit klopt niet altijd, want sommige mensen verdienen minder dan dat geschatte rendement en betalen daardoor te veel belasting. In sommige gevallen kun je dat corrigeren via de tegenbewijsregeling, waarbij je laat zien dat je werkelijke rendement lager is.

Het begin van het nieuwe systeem

Vanaf 2028 wil de overheid dat mensen belasting gaan betalen over wat ze écht verdienen met hun vermogen.

Dit zal even wennen worden, omdat het systeem ingewikkelder wordt doordat de overheid het opsplitst in twee verschillende systemen:

  • Vermogensaanwasbelasting:
  • Vermogenswinstbelasting.

Vermogensaanwasbelasting

De belangrijkste verandering is de vermogensaanwasbelasting. Die gaat gelden voor de meeste bezittingen, zoals spaargeld, aandelen en crypto. Hierbij wordt elk jaar gekeken naar:

  • wat je hebt verdiend (zoals rente en dividend)
  • wat je hebt betaald (zoals kosten)
  • hoeveel je vermogen in waarde is gestegen of gedaald

Ook als je je belegging niet verkoopt, moet je belasting betalen over de waardestijging.

Bijvoorbeeld: je aandelen worden €1.000 meer waard, maar je verkoopt ze niet, dan betaal je tóch belasting over die €1.000.

Gaat de waarde omlaag? Dan mag je dat verlies juist weer aftrekken.

Vermogenswinstbelasting

Niet alles valt onder de vermogensaanwasbelasting. Voor bezittingen zoals een tweede woning, verhuurpanden en aandelen in startende bedrijven zal de vermogenswinstbelasting gelden. Hierbij betaal je pas belasting als je daadwerkelijk winst maakt bij verkoop.

Een kleine ‘buffer’

Je betaalt in 2028 belasting over je vermogenswinst, maar pas boven een kleine vrijstelling van €1.800 per persoon of €3.600 voor partners. Het preciese belastingtarief wordt nog definitief vastgesteld, maar zal waarschijnlijk rond het huidige tarief van ongeveer 36% liggen.

En als je verlies maakt, kun je dat meenemen naar volgende jaren. Zo kun je toekomstige winst daarmee verrekenen.

Verandering in verlies

Als je in box 3 verlies maakt (bijvoorbeeld door dalende beleggingen), hoef je dat niet helemaal direct te verrekenen. Alleen het deel van het verlies boven €500 mag je meenemen naar het volgende jaar. In dat volgende jaar kun je dat meegenomen verlies aftrekken van je positieve vermogen, waardoor je minder belasting betaalt.

Het systeem is nog niet perfect.

Situaties zoals:

  • overlijden,
  • scheidingen,
  • en met familiebedrijven

kunnen problemen geven, vooral omdat er belasting kan ontstaan zonder dat er geld vrijkomt. De politiek moet hier nog oplossingen voor bedenken.

Waar gaat dit heen?

De overheid werkt toe naar een systeem waarin je alleen belasting betaalt over daadwerkelijk gerealiseerde winst, dus pas bij verkoop. Tot die tijd zorgt het nieuwe box 3-stelsel vooral voor meer complexiteit en onzekerheid voor belastingplichtigen.

Meer informatie:

  • Link: Belasting dienst Box 3
  • FAQ: Moet je over al je beleggingen belasting betalen?
  • FAQ: Waarom stijgt de hypotheek rente terwijl de spaarrente daalt?